مهبانگ 03

مهبانگ 03

مهمان این هفته “مِهبانگ” دكتر نيايش افشردى (Niayesh Afshordi) اخترفيزيك‌دان نظرى هستند.
تئوری ایشان در مورد مبحث رمبش گرانشى يك سياه‌چاله‌ى چهار بعدى در يك فضازمان پنج بعدى است که در این برنامه به شرح آن خواهند پرداخت.

و نیز به امید آزدای امید کوکبی از بند، و دریافت جایزه آندره ساخاروف 2014 انجمن فیزیک آمریکا توسط خود ایشان.

آنچه در این برنامه خواهید شنید:

– گزیده ای از اخبار هفته.
– بررسی نظریه رمبش گرانشی.
– نقطه آبی از دوست جوان مرتضى انصارى.
– بخش پرسش و پاسخ.

 

گزیده‌ها:

فرض بر این است که عالم ما در یک غشایی با ابعادی قرار دارد. به عنوان مثال، سطح کره ای را در نظر بگیرید که ما در روی سطح آن زندگی می‌کنیم و در درون آن فضای دیگری وجود دارد که اصطلاحأ به آن Bulk کپۀ موجود می‌گویند.

در این عالم ممکن است ابعاد اضافه تری وجود داشته باشد؛ درآن صورت می‌شود گفت که مهبانگ اثر collapse یا رمبش یکی از این ستاره‌هایی با ابعاد اضافه‌تری بوده که ما در این غشای فعلی (که در آن قرار داریم) آن را به شکل مهبانگ Big Bang دریافتش می‌کنیم.

* مدل جدید پیشنهادی در مورد پیدایش عالم که نقطه آغازینش از نظر ما مهبانگ است در اثر فرو ریزش و رمبش collapse یک ستاره در یک بعد بالاتری اتفاق افتاده است. به نظر می‌رسد که رمبش ستاره ای دارد جایگزین مدل عادی مهبانگ می‌شود.

* با به دست آوردن خواص ریاضی مشخص شد که تکینگی singularity در فضای سه بعدی وجود نداشته ولی ممکن است در آینده در فضای سه بعدی به وجود بیاید.

* منظور از بعد اضافی چیست؟ ابعادی که ما با آن‌ها آشنا هستیم طول و عرض و ارتفاع است. این‌ها سه بعد طبیعی قابل شناخته برای ما هستند. اما شواهدی وجود دارد که فیزیکدانان فیزیک را در ابعاد بیشتر از سه بعد فرمول بندی کنند.

* یکی از بقایای مهبانگ (اگر مهبانگی در کار بوده) یا چیزی شبیه مهبانگ اگر اتفاق افتاده تابشی است به نام تابش زمینه کیهانیCosmic Microwave Background (CMB). این تابش زمینه کیهانی تمامی اتفاقات موجود در عالم را در خودش دارد. بنابراین، هر تئوری که درباره پیدایش عالم داده بشود بهترین جایی که می‌شود آن را به محک آزمون گذاشت، آزمایش کردن روی تابش زمینه کیهانی است. تمامی اطلاعات مربوط به عالم در این تابش زمینه کیهانی وجود دارد.

* 14-13 سال پیش عده ای از فیزیکدانان‌ها با گرفتن انگیزه از نظریه ریسمان‌ها تصمیم گرفتند ابعاد دیگر را بررسی کنند که چه اتفاقی می‌افتد اگر در عالم ابعاد دیگری وجود داشته باشد. یعنی، اگر ما قبلأ در فضای 4 بعدی زندگی می‌کردیم (بعد چهارمش زمان بود) اگر در فضای 5 یا 6 یا 7 بعدی (البته این ابعاد اضافی از نوع فضایی هستند) زندگی می‌کردیم، عالم چگونه عالمی می‌بود.

* ابر نواختر supernova درواقع ستاره‌هایی هستند که یک دفعه و ناگهانی آن‌ها را در آسمان می‌بینیم و خیلی زیاد اتفاق نمی‌افتند شاید هر 100 یا 200 سال یک بار اتفاق بیافتند. این‌ها یک دفعه به قدری پرنور می‌شوند که در طول روز هم می‌شود آن‌ها را دید. نمونه‌های بسیاری از این ابر نواخترها در تاریخ مکتوب شده اند. درواقع، این پرنوری ناگهانی که به وجود می‌آید نشان از آخرین لحظه‌های این ستارگان پر جرم هستند.

* ستاره‌هایی که جرمشان خیلی زیاد و سنگین باشند در آخر عمرشان هیچ چاره ای ندارند به غیر از اینکه تبدیل به سیاه چاله بشوند. این ستاره‌ها حتی بسیار پر جرم‌تر از خورشید ما هستند. مثلأ اگر ستاره ای جرمش 10 برابر جرم خورشید باشد هیچ چاره ای ندارد که پا برجا بماند و هیچ نیرویی وجود ندارد که این ستاره را در برابر گرانش اش نگه دارد. در واقع مرگ دلخراش یک ستاره از آن سیاه چاله می‌سازد.

* سیاه چاله‌ها چه خاصیتی دارند؟ آنقدر جرمشان سنگین است که نیروی گرانش آن‌ها بر هر نیروی دیگری می‌چربد و هیچ چیزی نمی‌تواند از دست آن‌ها فرار کند. حتی هر چقدر هم سریع از درون این سیاه چاله به بیرون پرتاب شود باز نمی‌تواند بر نیروی جاذبه غلبه کند. حتی نور هم نمی‌تواند از جاذبه این سیاه چاله‌ها خارج بشود.

* وقتی راجع به گرانش فکر می‌کنید باید درواقع راجع به انحنای فضا و زمان فکر بکنید. گرانش یک نیرو نیست که به اجرام وارد می‌شود بلکه انحنای فضا و زمان است. جایی که گرانش بیشتر باشد مانند این است که انحنای فضا بیشتر باشد. چیزهایی که در فضا بیشترین انحنا را دارند سیاه چاله ها هستند و به دلیل انحنای زیاد هیچ چیز نمی‌تواند از سیاه چاله‌ها خارج بشود.

* جاذبه انحنای فضا و زمان است.

دریافت فایل صوتی

دریافت فایل صوتی

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Scroll To Top